Podium voor talent
Het Twentse Lente Festival biedt een podium aan toptalenten op het gebied van muziek, dans, cabaret, theater, poëzie en magic. Sommigen zijn kersverse ontdekkingen, anderen zijn net doorgebroken of hebben al een bijzondere naam opgebouwd. Juist die grote variëteit maakt het Twentse Lente Festival zo uniek. Het festival vindt plaats op locaties – binnen en buiten – verspreid door de hele binnenstad.

De afgelopen maanden hebben we, samen met het bestuur, het nieuwe concept uitontwikkeld. Momenteel zijn we druk bezig het Twentse Lente Festival communicatief op poten te zetten. We ontwikkelden de visuele identiteit en sinds afgelopen week is de website online. De communicatie via Twitter en Facebook loopt en natuurlijk doen we ook het nodige aan ‘traditionele’ PR. Kortom: alles om de eerste editie van het festival tot een succes te maken!

De opbrengst van het Twentse Lente Festival gaat naar het Almelo’s Kinderfonds.

De golffanaten verblijven in het Quinta da Marinha Resort, waar een oogverblindend mooie 18-holes golfbaan hen uitdaagt. De eerste speeldag was een succes, nog drie te gaan! Welk team zal de titel van de eerste Mystery Cup op zijn naam schrijven? Wellicht zijn het Leo Beenhakker en Frits Sissing, die een team vormen namens Energy4All, het goede doel verbonden aan de Mystery Cup. 

Op de hoogte blijven? Volg de Mystery Cup op Facebook en Twitter (@Mysterycup). 

De Mystery Cup is een initiatief van ons zusterbedrijf Bcause. Wij ontwikkelden het concept, de visuele identiteit en alle bijbehorende communicatiemiddelen. Tevens zijn wij één van de sponsors. 

Ik kan niet autorijden zonder bijbehorende ‘soundtrack’. Ik heb dan ook bewust een wat kleinere auto genomen zodat ik me een fatsoenlijke geluidsinstallatie kon veroorloven. En dat is gelukt: mijn Audi A1 is met z’n Bose-installatie een soort koptelefoon op wielen. De muziekkeus is afhankelijk van de taken die ik mijzelf tijdens zo’n rit heb opgedragen. Heb ik een serieuze brain-teaser, dan gaat de iPod aan zodat ik niet wordt afgeleid door allerlei geklets, interessante informatie of onbekende muzieknummers. Heb ik een energie-boost nodig, dan staan er op die iPod ook voldoende nummers waarbij het volume op max. gaat en mijn rechtervoet op de een of andere manier steeds zwaarder wordt. Maar wil ik effe chillen, dan luister ik graag naar de radio. Radio 3, BNR en Radio 1 zijn daarbij favoriet. En op één van die zenders werd ik deze week getrakteerd op de campagne van het RAB – het Radio Advies Bureau. RAB is een organisatie die de collectieve belangen van de Nederlandse radiozenders behartigd, met name in de concurrentiestrijd met andere media als het gaat om de schaarse euro’s van de adverteerders. In de spotjes horen we een warme stem die ons uitdaagt om ons “even niets voor te stellen”. Vervolgens klinken de overbekende ‘soundlogo’s’ van adverteerders als Albert Heijn, McDonalds en Unox. En probeer je dan eens niets voor te stellen…

Visual Transfer

Een slimme campagne, die duidelijk maakt dat radio-reclame, naast een autonoom medium, ook bijzonder functioneel kan zijn om – naast bijvoorbeeld TV – het effect van een campagne aanzienlijk te versterken. Zoals ik al eens eerder in een column heb betoogd, is de kracht van een puur auditief medium dat de luisteraar er zich zelf een beeld bij vormt. En als je dat beeld via een ander medium – zoals TV – al in het hoofd van de luisteraar hebt geplant, dan kan een radiocommercial dat beeld via geluid weer oproepen. Zo heeft een – relatief goedkope – radiocommercial een vergelijkbaar effect als de TV-spot… ‘Visual transfer’ noemen we dat.

Veldhuis & Kemper

De stem in het spotje van de RAB is Richard Kemper. Richard is – naast een succesvol voice-over, de helft van cabaretduo Veldhuis & Kemper en TV-persoonlijkheid – ook mijn oud-collega. Net voordat hij met zijn maatje Remco Veldhuis vanuit het niets op 1 kwam met hun hit “Ik wou dat ik jou was”, was hij zelfs nog genomineerd als ‘Reclameman van het Jaar’ – hetgeen hij nipt verloor van Wim Ubachs. Richard was Managing Director van BBCW, één van de leukste reclamebureaus waar ik ooit voor heb gewerkt. Maar inmiddels heeft hij zijn carrière een danige switch gegeven. En niet onsuccesvol, om maar een understatement te gebruiken. Samen met vriend en zwager Remco Veldhuis toeren ze de Nederlandse theaters af en hebben ze dit weekend zelfs 2 avonden Carré platgespeeld… En dat dan zelfs naast hun werk als voice-over, want niet alleen Richard schnabbelt zich een ongeluk als de stem van de RAB, van Lexus, NCOI en volgens mij herkende ik ‘m zelfs in de laatste spot van MINI, ook Remco horen we regelmatig op de radio. Als presentator van het Radio 2 programma ‘Remco Ruimt Op’ (zondagavond van 22.00 tot 24.00 uur), maar ook als voice-over. Ik heb elke paar weken weer het genoegen om met ‘m de studio in te duiken om weer een paar Hans Anders-spots op te nemen…

‘This is the Voice … of Over!”

Raar beroep, eigenlijk: voice-over. Nou is het voor Richard en Remco een leuke bijverdienste, maar je hebt – eigenlijk best veel – dames en heren die het als hun hoofdkostwinning hebben. En daar zijn gek genoeg mensen bij die we zo goed kennen dat het bijna een intieme relatie genoemd kan worden. Zo heb ik in het begin van mijn carrière veel gewerkt met Boet Schouwink, student aan de TU in Delft die een weergaloos talent had om met zijn stem àlles te kunnen doen: van serieus tot komisch, van hoog-Hollands tot diep-zwart. Fijn om mee te werken, want zo kun je nog tijdens de opnames wat andere kanten op gaan. Ik denk niet dat de meesten onder u ooit van Boet gehoord hebben. En toch is hij waarschijnlijk de man die u de afgelopen 15-20 jaar het vaakst gehoord heeft. Luister maar eens naar wat van de dingen die hij gedaan heeft en u zult het herkennen…

Radio, een heerlijk medium

Het lijkt wellicht alsof ook ik op de loonlijst van het RAB sta, maar ik ben echt wel een fan van het medium. Niet alleen als media-consument, maar ook als communicatieprofessional. Radio heeft een mooi soort bereik, waarbij afhankelijk van tijdstip, zender en aard van het programma, mensen totaal niet of totaal aandachtig zitten te luisteren. Het is een medium dat zeer toegankelijk is en – zeker door jongeren – vaak gebruikt wordt in combinatie met andere media. En ik vind juist de kracht van radio dat het geen beeld geeft, maar juist vraagt. Dat maakt het een medium dat de fantasie en creativiteit prikkelt en dat is in mijn ogen precies wat ons land nu nodig heeft…

Tot zover. Het is zondagavond, 22.01 uur en ik doe de computer uit en Radio 2 aan…

Furby – voor de niet-ouders onder u – is een speelgoedbeest. Een soort kruising tussen een beer, een uil en een Gremlin. Het bijzondere aan dit beest is dat het door de elektronica in zijn lijfje kan ‘communiceren’ en ‘leren’. Het wezentje spreekt in het begin zijn eigen taal ‘Furbish’ maar gaat na verloop van tijd steeds meer woorden in het (toen) Engels spreken. De originele Furby is in 1998 geïntroduceerd en is in de eerste 3 jaar van zijn bestaan meer dan 40 miljoen keer over de toonbank gegaan! Na een eerdere herintroductie in 2005 is vorig najaar de ‘2012-editie’ van het beestje op de markt gekomen, met geavanceerde systemen en – uiteraard – zijn eigen ‘app’. De Furby van nu kan dansen op muziek en je schijnt ‘m Nederlandse zinnen te kunnen leren en ‘voeren’ met de app. Ook schijnt het karakter van het mormel zich te ontwikkelen naar gelang een kind – oh, ik hoop zo dat dit alleen voor kinderen wordt gekocht – met ‘m speelt.

Alles komt terug. Ooit…

Mijn moeder zei het altijd al: gewoon je oude kleren bewaren, als je maar lang genoeg wacht komt het vanzelf weer in de mode. En zo is het met zoveel zaken. In de mode zien we dit soort bewegingen al veel langer en duidelijker. Ik schreef al eerder dat de kringloopwinkels niet alleen vanwege de crisis goede zaken doen. Retro en vintage zijn op dit moment ‘in’ en dat zien we niet alleen in de tweedehands-zaken, maar zelfs in de ‘eerstehands’. Een groot gedeelte van de nieuwe mode-collectie monturen bij onze klant Hans Anders wordt door klassiek-aandoende dikke kunststof modellen ingevuld. De ‘gele’ Timberland bergschoenen zijn opeens weer helemaal in de mode bij de jeugd. Mad Men heeft z’n sporen nagelaten en we zien opeens weer elementen van de ’50-’60 jaren in heren- en dameskleding. In de haardracht zijn de looks van de ‘Hitchcock-heroïnes’ weer aan de orde. Ik ben benieuwd wanneer de mouw-ophouders, dunne zwart-leren dasjes of klassieke college-shawls weer hun herintrede gaan doen in ons modebeeld…

8-bit spellen en Casio horloges

Net als de Furby zien we veel zaken in een al dan niet gemoderniseerde versie terugkomen. Ik kan me nog herinneren hoe ik op mijn allereerste computer de MS-Dos versie van “Prince of Persia” speelde op zo’n groen scherm. Inmiddels is het spel sinds de eerste introductie in 1989 al op bijna alle game-platforms verschenen, van de Apple II via de Atari ST, langs de DreamCast en naar de Xbox en de Wii… En ook andere klassiekers komen regelmatig terug. Kent u Wolfenstein nog? Of Sim City, dat vorige week zijn nieuwste release heeft meegemaakt? En ook op het gebied van ‘hardware’ zien we oude en vertrouwde bekenden terugkomen zoals de Casio horloges (zie nu en toen). Mijn moeder had (zoals altijd) gelijk: had ik ze maar bewaard…

Innovatie: niet alleen maar voorwaarts

Ik geloof heilig in de kracht van innovatie. Ik denk dat in heel veel branches, voor heel veel bedrijven en merken, innovatie het middel is om het noodzakelijke relevante onderscheid te creëren. Sterker nog: ik denk dat in het grotere geheel van de positionering van ons land in de wereldwijde economie, innovatie onze belangrijkste USP zal zijn. Maar innovatie is niet alleen kijken naar de toekomst vanuit allerlei ‘nieuw-nieuw’ ontwikkelingen. Ik denk dat er ook in ons verleden heel veel bronnen zijn waaruit we kunnen putten om innovatief te zijn. Natuurlijk, niet alles in het verleden is de moeite waard om terug te halen – zo hoorde ik tot mijn schrik dat de tuinbroek weer in dreigt te raken – maar er zijn veel zaken die, met een moderne twist, opnieuw de harten en hoofden van consumenten kunnen raken. Zo ben ik al enige tijd in blijde afwachting van Star Wars Episode VII – een filmreeks waarvan ik het eerste deel (wat eigenlijk deel III was) – in 1977 in een Deventer bioscoop heb gezien. Dat is dus inmiddels 36 jaar geleden!

Tot zover. Ik duik nog eens in de dozen met memorabilia op zolder. Kijken of er nog iets bijzit dat de moeite waard is om te revitaliseren…

Nuchter en duidelijk

Aan ons de opdracht een campagne te ontwikkelen en een media- en middelenplan op te stellen. We bedachten een campagne waarin Electrabel boodschapper van het nieuws is én een reactie geeft op het heuglijke feit dat ze de goedkoopste zijn. En dat alles op de voor Electrabel zo typerende bescheiden, nuchtere wijze. En dat maakt Electrabel bijzonder.

Campagneboodschap

De boodschap in de campagne: het verhaal van een energieleverancier die kwaliteit en service centraal stelt, en dan ook nog de goedkoopste blijkt. De campagneboodschap luidt:

’t Is wat.

Investeer je als energieleverancier jarenlang in kwaliteit en persoonlijke service…
…blijk je ook nog de goedkoopste te zijn.

De bewijsvoering: een label met het resultaat van het onderzoek van de Consumentenbond, aan een snoer van een stekker.

Lastminutecampagne

Aan media- en middelenkant bedachten we de inzet van een ‘lastminutecampagne’. Door enkel en alleen in te spelen impactvolle ‘lastminuteposities’ in printmedia, waren we samen met mediabureau Zuiver Media in staat een enorm bereik en flinke zichtbaarheid te realiseren voor een relatief beperkt campagnebudget. Uiteindelijk is gekozen voor een landelijke campagne met o.a. abri’s, een reclamemast langs de A4 bij Schiphol en diverse (hele pagina-)advertenties in landelijke dagbladen.

Meer informatie op electrabel.nl/actie.

Ons huis begint steeds meer de tekenen te dragen van een typisch hockey-gezin. Ballen in de tuin, speelschema’s op de koelkast, allerlei verdacht ruikende scheenbeschermers op de meest onverwachte plekken, tassen met shirtjes die in het kader van de wasdienst allemaal tegelijk gewassen moeten worden, onappetijtelijk afgekloven bitjes en uiteraard een hele mand met sticks in alle vormen, maten en kleuren. Ik ben blij dat ik mijn beide kinderen heb kunnen ‘motiveren’ om allebei op hockey te gaan, waardoor ik mijn energie en tijd kan focussen op één club en één sport – een sport die ik zelf ook altijd erg leuk heb gevonden. Soms tegen het tij in, want ja: hockey=kak. Zo was het 30 jaar geleden – toen ik nog wel eens voor mijn leven moest fietsen omdat mijn stick allerlei agressieve reacties opriep bij de lokale bevolking – en zo is het nog steeds. Hockey is een kaksport en hockeyers zijn kakkers. So be it…

Archetypes en subculturen

Ik heb in mijn columns wel eens vaker gesproken over de neiging van mensen om hun wereld in te delen in overzichtelijke, bekende patronen. Naast het fenomeen van de archetypes – die vooral op individueel niveau worden toegekend – kennen we de subculturen die met name bij jongeren een belangrijke rol spelen. Uiteindelijk heeft ieder mens de behoefte om ergens bij te horen. Zelfs de meest individualistische en vrijgevochten persoon heeft toch wel weer de neiging om zichzelf te scharen onder een bepaalde noemer van minstens zo individualistische en vrijgevochten anderen… Die subculturen worden dus zowel vanuit de groep zelf als de mensen eromheen in stand gehouden.

“Ich Bin Ein Kakker!”

De vraag is natuurlijk of ‘kakker’ een scheldwoord is of een ‘geuzennaam’. Het is in ieder geval een ‘subcultuur’, een “ethisch/esthetische deelverzameling van waarden en normen, ruim genoeg om onder één noemer geplaatst te kunnen worden maar toch afwijkend en gedetermineerd genoeg om los te kunnen worden beschouwd van de algemene cultuur waartoe deze behoort”. Waarvan akte. Subculturen gedijen goed bij adolescenten, omdat die nog volop op zoek zijn naar hun eigen identiteit. Op middelbare scholen zie je daarom vaak een mooie microcosmos van de diverse subgroepen. Zoals bij mij op school: naast de Kakkers had je de Boeren, de Neutro’s en de Nerds. Gothic bestond alleen op TV (Alice Cooper en Kate Bush), Aso’s hadden we niet op onze keurige school en Gabbers waren nog niet geboren. Die groepen waren keurig herkenbaar en heerlijk voorspelbaar. En gek genoeg ging het ook tussen die groepen prima. Zo lang iedereen maar keurig binnen zijn eigen domein bleef. Bij ons geen Hoekse & Kabeljauwse Twisten, zoals begin jaren ’60 tussen de Haagse jeugdgroepen Kikkers en Bullen of de Amsterdamse Pleiners en Dijkers.

Cross-over Culture

Lolita’s, Rasta’s, New Wavers, Punkers, Crusties, Indies, Straight Edgers, Skaters, Urbans, Riot Grrls, Visual Kei’s, Tecktoniks, Emo’s… Ze voelen zich verbonden door hun opvattingen, politiek, taalgebruik, muziek, kleding en soms zelfs religie of etniciteit. En toch zien we ook steeds meer voorbeelden van mensen die bewust elementen van verschillende subculturen met elkaar verbinden. Een uiting van rebellie en individualisme – of de start van een nieuwe subcultuur… Maar ik denk dat juist die cross-overtypes de meest interessante mensen zijn – zoals mijn goede vriend Peter, de kakkerboer uit Scherpenzeel…

Snack-a-Jacks

Op dit moment loopt een campagne voor de veredelde rijstwafels van Snack-a-Jacks die gebaseerd is op de homogeniteit van bepaalde groepen mensen. We zien in de setting van een kwalitatief onderzoek ‘doelgroepen’ enthousiast raken voor de snackwafels. De groepen zijn heerlijk gestyled en getypeerd: “scootermeisjes van 17 die nog sneller whatsappen dan praten”, “meisjes van 47 die qua uiterlijk van lekker gek houden”, “mannen van 17 die zichzelf net zo serieus nemen als hun haar” en “mannen van 47 die hun midlife-crisis een plekje hebben gegeven en zichzelf een nieuwe look”. Een leuk concept dat – vermoed ik – geïnspireerd is door het fotografieconcept “Exactitudes” van fotograaf Ari Versluis en styliste Elly Uytenbroek. Ik heb het boek thuis maar op hun site zie je ook bijna alle series. Een project dat al bijna 20 jaar loopt en een heel mooi beeld geeft van de trends en subculturen in het straatbeeld. En hoewel gestyleerd, ook korte metten maakt met de illusie dat we allemaal zo vreselijk uniek zijn. Uiteindelijk horen we allemaal wel bij een groep, of we willen of niet.
 
Tot zover. Ik ga met mijn geruite McGregor-broek, Lacoste-polo en lamswollen Pringle-trui om mijn schouders, met mijn voeten gestoken in geruite Burlington sokken en bordeaux-rode penny-loafers een partijtje hockeyen met mijn spruiten. Eens kijken of we het net nog een beetje kunnen laten vibreren! Bravo!

Kunst gaat over smaak, schoonheid, persoonlijkheid. Het kan modern zijn, maar ook klassiek, uitbundig of minimalistisch, voor jong of oud, man of vrouw. Met artistieke uitingen en scherpe teksten inspireert Dungelmann iedereen om zijn eigen weg te volgen en zijn of haar eigen piece of art te ontdekken. Bij zichzelf of – natuurlijk – in één van de 15 winkels.

Wij ontwikkelden niet alleen het creatieve concept, maar verzorgden tevens de hele (foto)productie. Een geweldige klus! Samen met een  stylist, hairdresser en professioneel body-art artist toverden we het model binnen enkele uren letterlijk om tot een ‘walking piece of art’. De fotografie was in handen van topfotograaf Ebo Fraterman.

Benieuwd naar het resultaat? Neem dan een kijkje in één van de Dungelmann winkels, in de webshop of op Facebook.

WAT? Niemand die mij heeft gewaarschuwd! Paniek! Sluit ramen en deuren! Brengt vrouwen en kinderen in veiligheid! Scheur de lakens aan repen en breng water aan het koken! (Geen idee wat dat laatste aan toegevoegde waarde heeft maar sinds een bijzonder indrukwekkende aflevering van Het Kleine Huis Op De Prairie moet ik bij elke noodsituatie hieraan denken. Bij de geboorte van onze beide kinderen bleken de stroken lakens noch gekookt water bijzonder relevant…)

De regelfetisjisten in Brussel en Straatsburg zijn bezig om nieuwe wetgeving voor te bereiden op het gebied van registratie, opslag en gebruik van klantgegevens. Vergaande regelgeving, die uiteindelijk leidt tot nog veel meer ‘cookie-achtige spam’ zoals we die nu al over ons heen krijgen als gevolg van de meest recente cookiewet. By the way: grappig hoe de oorspronkelijke fervente voorstanders van deze wet nu terugkrabbelen onder druk van de publieke opinie: “nee, zo hadden we het niet bedoeld…” Zie vooral het gedraai van de PvdA in deze. En met die nieuwe wet krijgen we eenzelfde spagaat waarbij de wetgevers vanuit een ivoren toren en ongetwijfeld met de beste bedoelingen ons in bescherming willen nemen, maar de verantwoordelijkheid voor een goede technische oplossing bij de maatschappij wordt gelegd. Ik ben het volledig met Sheila Klein Schiphorst-Koster eens: hier is een monsterlijk gedrocht in de maak…

Het valt mee…

Uiteindelijk bleek de titel van het artikel niet helemaal de lading te dekken. Zoals zoveel anderen buiten, maar helaas ook binnen het vak maakt de auteur de klassieke fout om marketing en direct marketing door elkaar te halen… Begrijp me goed: ik kan me vinden in het pleidooi. Ik denk dat de gemiddelde moderne consument redelijk graag zo specifiek mogelijk geïnformeerd wil worden, ook al moet hij daar een deel van zijn of haar privacy voor inleveren. Misbruik wordt bestraft, is het niet middels wetten, regels en codes, dan vooral door de consument zelf: hij of zij gunt zijn klandizie graag een ander.

Marketing is…

In mijn definitie is ‘marketing’ niets meer of minder dan het zo overtuigend mogelijk aanbieden van een door de consument of klant gewenst product of dienst, tegen de door de klant gewenste prijs en condities, in de door de klant gewenste vorm en omstandigheden, tegen een voor de klant acceptabele prijs en inspanning. Ja, dat betekent inderdaad dat je veel van en over je klant moet weten, want hoe kun je anders je aanbod zo goed mogelijk afstemmen op de wens van de klant? Dat is echter iets fundamenteel anders dan direct marketing, een vorm van marketingcommunicatie: door meer te weten te komen over de individuele klant proberen op het juiste moment en via de juiste kanalen met je boodschap binnen te komen. Ja, als Brussel zijn zin krijgt wordt dat veel en veel omslachtiger, beperkter en in veel gevallen ronduit onmogelijk. Maar het einde van de marketing? Dacht het niet…

Marketing is niet…

Ik kan me buitenproportioneel ergeren aan het misbruik van het woord en begrip ‘marketing’ . De gemiddelde Nederlander heeft inmiddels een hekel aan het woord omdat hij of zij denkt dat ‘marketing’ hetzelfde is als ‘reclame’. “Je wordt doodgegooid met die stomme marketing”, roepen ze dan. Maar ook dát is geen marketing. Integendeel. Als het marketing – goede marketing – zou zijn geweest is de kans juist klein dat het ergernis oplevert, omdat het aanbod en dus ook de communicatie per definitie is afgestemd op de behoefte van de doelgroep. Aan de andere kant leggen veel bedrijven een nadrukkelijke grens tussen marketing en sales. Waarbij dan vaak wordt gezegd dat sales het geld verdient en marketing een ‘cost center’ is. Zelfs binnen bedrijven worden de marketeers dan ook vaak meer als reclamemensen dan als de échte drivers van de groei van het bedrijf gezien. En dat terwijl een goede salesman of –vrouw in essentie gewoon een hele goede marketeer is: de beste salesmensen hebben een buitengewoon goed ontwikkeld empathisch vermogen waardoor ze hun aanbod en sales pitch één-op-één af kunnen stemmen op de klant.

Hero, bijvoorbeeld

Van de week stuitte ik bij mijn supermarkt op een prachtig staaltje marketing. Een nieuw product van Hero: Bevroren Fruit op een Stokje. In het vriesvak, tussen de ‘andere’ ijsjes, trof de verpakking mijn oog. En dan vooral de naam en de uitstraling van de verpakking die zo nadrukkelijk anders is dan de rest van de categorie. Het is een nieuw product van een vertrouwd, maar een beetje saai merk. Niet lang meer, kennelijk, want ze zijn daar met spannende dingen bezig. En dan vooral vanuit marketing-oogpunt, want ze hebben deze producten vooral neergezet vanuit consumentenwensen: uit een eerder artikel blijkt dat de innovaties vooral zijn ingegeven door krachtige consumer insights. Zoals het hoort, in de marketing… Ik heb het gekocht en geprobeerd, ‘sucker’ die ik ben voor alles wat nieuw en innovatief is. En het is wat het is: een waterijsje, maar dan van 89% fruit. Dus ook al heeft Hero geen byte aan data over mij persoonlijk opgeslagen, hier hebben ze toch gewoon goed begrepen wat ik graag zou willen…

Tot zover. Ik ga gewoon voor de lol nog een paar hoofdstukken lezen uit Philip Kotler’s Principles of Marketing…

De mediabestedingen van adverteerders in Nederland hebben natuurlijk ook te lijden van de crisis. De dalingen vielen tot halverwege 2012 nog redelijk mee (1,2% daling eerste halfjaar 2012) maar sinds die tijd is de neergang, met name voor TV en radio, veel sterker geworden. Er worden schattingen gegeven dat in 2012 de totale reclamebestedingen op TV met 6% zijn gedaald en op radio met 8%. Op zich logisch, maar die daling komt eigenlijk redelijk laat, gezien de duur van de crisis. Anders dan bij eerdere crises hebben adverteerders kennelijk niet direct hard het mes gezet in hun reclamebudgetten en geprobeerd om zo lang mogelijk een redelijke mate van zichtbaarheid te houden. De besparingen in reclame werden dan ook vooral gerealiseerd aan de productie-kant en veel minder aan de media-kant. Dat, gecombineerd met veel minder campagnes rondom productinnovaties en -introducties, heeft er stevig ingehakt bij de reclamebureaus. De adverteerders doen langer met bestaande campagnes en investeren hoogstens in een nieuwe edit of tag-on. En in veel gevallen wordt zichtbaar beknibbeld op de productiebudgetten ten gunste van de media-bestedingen. Gevolg: spotjes die je veel ziet of hoort, maar die door een gebrek aan ‘production value’ eigenlijk steeds minder het aanzien of aanhoren waard zijn…

Production value

Een mooie term – ‘production value’. Het staat voor alle investeringen in de ‘technische’ kwaliteit van een film of andere artistieke productie. Het is het verschil tussen een bordkartonnen decor of een productie op een historische locatie, het is het verschil tussen een aangeplakte baard of een echte, het is het verschil tussen één lullige explosie of een compleet armageddon. En het is het verschil tussen een veredelde figurant die prima z’n zinnetjes weet op te lepelen of de ras-acteur – bekend of niet – die met de juiste motivatie, emotie en kunde alles uit zijn rol weet te halen. En het vinden van dié acteur, die niet alleen zijn eigen rol uitstekend speelt maar ook de juiste chemie heeft met z’n tegenspelers, dat is de grote, maar vaak ondergewaardeerde verdienste van casting…

Kemna & Gosschalk

Sinds jaar en dag is Kemna Casting het meest toonaangevende Nederlandse castingbureau. Het is eind jaren ’60 opgericht door de eerste Nederlandse casting director Hans Kemna, die het op zijn beurt in 2000 heeft overgedragen aan zijn opvolger Job Gosschalk. Job staat in de wereld van theater, TV en film hoog aangeschreven als casting director, maar heeft zich inmiddels ontwikkeld tot een succesvol regisseur en producent van series en films als “’t Schaep met de 5 Pooten”, “Moeder ik wil bij de revue”, “Alles is liefde” en de BNN-serie “Je zal het maar zijn”. Een stukje Deventer glorie, want Job is, net als ik, opgegroeid in de binnenstad van die prachtige Hanzestad. Zijn vader had een antiekzaak een paar panden naast de winkel van mijn ouders. Job heeft een indrukwekkende lijst producties gecast (zie deze lijst op het onvolprezen IMDb.com) en heeft, zo hoor ik van mensen ‘aan het toneel’ een bijzonder talent voor het ‘zien’ van de juiste persoon op basis van een script. En als je je realiseert hoe belangrijk de juiste casting voor het succes van een productie is, dan is het eigenlijk best bijzonder dat er geen Oscar is voor die categorie (en wel voor heel veel andere, ook bijzondere, rollen in het proces).

Casting in de reclame

Acteren in een TV-spot stond vroeger onder acteurs te boek als een soort 2e-rangs vorm van toneelspelen. Inmiddels zie je echter dat steeds meer ‘serieuze’ acteurs hun weg naar de STER weten te vinden. Wellicht gedreven door geld, of misschien zien ze ook in dat het juist een topacteur vraagt om in zeer korte tijd de juiste toon te treffen. In een commercial van 30 seconden moet je alles uit de kast trekken om de boodschap over het voetlicht te brengen op een manier die niet één keer leuk is om te zien, maar de 4e, 5e en 12e keer ook. Zoals, wat mij betreft, bij die spot van Essent. Ik illustreer het belang van die ‘production value’ vaak aan de hand van het vertellen van een goede mop. Een mop is vaak gebouwd op de constructie van een onverwachte ‘pointe’ aan het einde. Maar als je het verrassende en grappige einde kent, dan is de mop een tweede keer niet meer leuk. “Ken ik al!” roepen we dan. Terwijl ik ook mensen ken die een mop zó leuk en onderhoudend kunnen vertellen, met stemmetjes en typische mimiek, dat het ook de 2e en volgende keer leuk blijft om te zien en te horen. Uiteindelijk is dat wat we met z’n allen – bureaus, opdrachtgevers en makers – moeten zien te bereiken. Maar, dat kost tijd, geld en aandacht. Zaken die in het huidige tijdsgewricht helaas vaak te schaars zijn…

Als je mijn punt nog eens geïllustreerd wil zien, kijk dan naar dit overzicht van de 15 beste Super Bowl commercials van de wedstrijd van dit jaar. Goede films, waar soms zichtbaar vele tonnen in geïnvesteerd zijn (Mercedes, Kia, Coca-Cola), maar soms ook overduidelijk niet (Wheat Thins, Doritos). Zonder uitzondering zijn het echter staaltjes van de juiste casting…

Tot zover. Ik ga kijken wie ik kan casten voor de rol van Kok in de komende productie van Het AvondEten. Vrees dat ik toch weer zelf de hoofdrol moet spelen…

Tweedehands is ‘hot’, en dat wordt op een humoristische wijze verwoord in de rapteksten van Macklemore. Het is een lofzang op de coole koopjes die je op de kop kan tikken in een tweedehandswinkel en een expliciete aanklacht tegen de exorbitante bedragen die voor merkkleding worden gevraagd. In een interview geeft de rapper ook aan dat hij zich juist wil afzetten tegen de meer gebruikelijke teksten van rappers: ‘I bought this and I got that’, waarbij het zonder uitzondering gaat over dure auto’s, drank, huizen, designer kleding en bling-bling. Macklemore gaat lekker de andere kant op: “I wear your granddad’s clothes, I look incredible – I’m in this big ass coat, from that thrift shop down the road”…

Tweedehands is hot

‘Vroegah’ hing er toch wat meer een sfeertje van armoe om tweedehands heen. Kinderen die in ‘hand-me-downs’ van hun oudere broers en zusjes rondliepen werden een beetje meewarig aangekeken en het was verre van hip om je hele huis aan te kleden met meubels uit de kringloopwinkel. Maar inmiddels verwisselen miljoenen artikelen van eigenaar via allerlei tweedehandswinkels. Waar de rest van de retail tranen met tuiten huilt, groeien de kringloopwinkels met 5 tot 10% per jaar. De crisis speelt daarbij natuurlijk een belangrijke rol, maar dat is niet de enige oorzaak van de groei. Net als Macklemore zien een hoop – ook jonge – mensen de leuke, grappige, modieuze en praktische kanten van tweedehands, nog bovenop het financiële voordeel. Vintage is ‘in’ en retro is ‘hot’, en dus kan je voor je kleding, meubels en decoratie goed terecht bij de kringloop. En ook als je op zoek bent naar een origineel en/of ludiek cadeau is zo’n winkel luilekkerland…

A&F Hand-me-downs

Wij hebben de mazzel dat onze zoon één van de jongste jongetjes uit onze vriendengroep is. Het gevolg: we krijgen regelmatig zakken met hartstikke goede kleren doorgeschoven. En het zijn vaak de leukere, duurdere en – daardoor – meer duurzame items die worden doorgegeven. We hebben daarboven dan ook nog eens het geluk dat een aantal van onze vrienden en familieleden zich regelmatig in het buitenland bevindt. We treffen in de zakken dan ook regelmatig items van Abercrombie & Fitch, Old Navy, Gap en andere coole merken aan. Het enige wat we voor onze zoon hoeven te kopen zijn zaken als ondergoed en sokken, en van het geld dat we besparen kan mijn geliefde dan weer háár kledingkast aanvullen. Dat dan weer wel met nieuwe kleren, want we moeten de lokale middenstand toch ook ondersteunen?

Een hoop ‘re-‘

In de VS leren de schoolkinderen al vroeg de 3 ‘r’-en: reduce, reuse & recycle. Het is een basisbewustzijn dat vooral te maken heeft met het verduurzamen van de samenleving. Inmiddels is dat rijtje behoorlijk langer aan het worden:

• Reduce: minder kopen en minder maken waardoor je minder hoeft weg te gooien.
• Reuse: opnieuw gebruiken, zoals plastic zakken opnieuw inzetten als vuilniszak – maar ook als tweedehands artikel doorgeven.
• Recycle: materialen hergebruiken, zoals we kennen van oud papier, lege flessen en de ‘plastic heroes’.
• Refuse: nee, dank je. Bijvoorbeeld als ze vragen of je er een zakje bij wenst. Omdat je zelf al een tasje had meegenomen.
• Rethink: minder impulsaankopen, langer nadenken: heb ik dit wel nodig?
• Repair: niet gelijk weggooien als iets stuk is, maar proberen te repareren.

Ook dat laatste, repareren, wordt steeds meer een issue. Er worden tegenwoordig steeds meer ‘repair cafés’ georganiseerd waar mensen vooral elkaar helpen bij het repareren van allerhande gebruiksartikelen.

Tweedehands Bon Ton

De set van associaties rondom het fenomeen ‘tweedehands’ is totaal omgedraaid. Van armoedig, slonzig en oubollig is het nu een manier om te laten zien dat je slim en verstandig bent, dat je goed met je geld omgaat, dat je origineel bent en dat je oog hebt voor de duurzame samenleving. Van Vivienne Westwood die Kate Middleton oproept om haar jurken te hergebruiken tot het Spaanse ontwerperscollectief Lola Madrid die fietsen maakt van sloopauto’s, van het Leger des Heils die met 50|50 laat zien hoe je tweedehandskleding kunt verwerken tot een gewilde designercollectie tot onze vrienden Macklemore, Ryan Lewis en Wanz: tweedehands staat steeds vaker op de eerste plaats…

Tot zover. I’m gonna pop some tags, only got 20 dollars in my pocket. I – I – I’m hunting, looking for a come-up. This is fucking awesome!

Je werk energiek en met plezier doen, dat willen we toch allemaal? Met dat in het achterhoofd zijn we een vitale campagne voor Carintreggeland gestart.

Carintreggeland vindt het namelijk erg belangrijk dat medewerkers zich gezond en fit voelen. Privé en zakelijk. Mentaal en fysiek.

Als dat niet Vief! is…

In januari was de Vief! aftrap voor de medewerkers, waarvoor wij de uitnodiging maakten. Met op z´n Twents gezegd: ‘Geluk in de tuk’. Oftewel, een gelukspoppetje bij iedere medewerker op de deurmat. Als metafoor voor het belang van gelukkige werknemers.

Opwarmertje
We bedachten - als vooraankondiging - 10  teasende posters die op diverse locaties van Carintreggeland zijn komen te hangen.
 

Nog een handvol voorbeelden:

- Je zit lekkerder op de bank na een uurtje sporten
- Je swingt het pand uit na een avondje salsa
- Alles loopt op rolletjes na een uurtje skeeleren
- Een appel en een ei en andere maaltijden afhalen
- Je hoofd uit de wolken tijdens de cursus mindfulness

Ook maakten we grote posters, waarop vitale en ‘geluks’mogelijkheden/momenten staan.
In één oogopslag wordt duidelijk dat geluk en vitaliteit brede begrippen zijn. Met categorieën van ’Eet smakelijker’  tot ‘Lekker geregeld’. En suggesties van voedingsadvies tot oppas voor hond en/of kind. 

Vitale wens en geluksenquête 
Iedere medewerker kon zijn/haar Vief! wensen kenbaar maken, zowel via een kaartenbox als een online enquête. Want vitaal en fit zijn is immers voor iedereen verschillend. En Carintreggeland vindt het nou juist belangrijk te horen wat iedere medewerker nodig heeft om zijn/haar werk met plezier te kunnen doen. Willen ze zich gezonder voelen? Of een betere balans tussen werk en privé? Zodat Carintreggeland daarop haar aanbod kan aanpassen. En de werknemers zo prettig mogelijk werken. Dat noemen we nou een win-winsituatie.

Van aftrap tot resultaat
Vief! is gestart.
En succesvol gebleken. 

Een terugblik in max. 500 woorden. 500 woorden voor 365 dagen commercials. Bloed, zweet en tranen. Van concept tot aanlevering aan de zenders. En dan begint het zweten pas echt. Voor de buis. Afwachten. Komt ‘ie erop? Hóe komt ie erop? Of beter gezegd: over.

Aan mij de eer iets over het commercial-aanbod van afgelopen jaar te schrijven.
Meest vers in mijn geheugen? Uiteraard de Ster Gouden Loekie. John de Wolf? Goed doordacht, grappig, maar óók irritant. Humor was voorheen vaak succesfactor #1, nu lijkt irritatie opwekken een nieuwe trend. ‘Pleh’ van Interpolis, zo vlak voor de jaarwisseling kan wat dat betreft nog net mee in de review.

Zalando heeft dat inmiddels overwonnen. En heeft het schreeuwtje zich eigen gemaakt. Schreeuwen = Schoenen = Zalando. Hulde! Bewijs dat schreeuwen, letterlijk en figuurlijk, mede door de dominante media-inzet, kán werken.

De markt zit op slot en de retailers proberen die op alle mogelijke manieren open te breken. Het succes van AH is niet te evenaren, dus proberen we wat anders. PLUS heeft met haar maatje plus ook een vast gezicht (lees: trio) voor zich gewonnen. Consistentie, dat wordt gesnapt. Oud supermarktmerk. Afgestoft en opnieuw geladen.

Daarover gesproken. Kleine budgetten? Crisis? Daar laten wij ons niet door afschrikken. Klanten willen ‘meer met minder’ en consumenten hangen steeds meer naar ‘oud vertrouwd’. Het triggert om met Peer Mascini Melkunie opnieuw te laden. Helden van toen. Calvé’s sportieve successen. Dreft’s afwasmiddel dat ‘nóóit gekocht wordt’. Allemaal oude kiekjes, al dan niet in een nieuw jasje.

Ali B en Brownie Dutch dan. Blijven lekker toegankelijk T-Mobile over de bühne brengen. De BN’ers waren ook in 2012 niet áán te slepen. Alsof hele blikken zijn opengetrokken gaan ze als zoete broodjes over de toonbank. Voetballers, hele teams, acteurs, liefst zo veel mogelijk tegelijk. Waarbij ik me blijf afvragen: in hoeverre identificeer ik de persoon in kwestie met het merk? Hoe geloofwaardig is het? Dat Ali B T-Mobile gebruikt? Jep. Dat ‘winnares met harp’-Iris Weight Watchers gebruikt? Jep. Zo kan ik nog wel even doorgaan.

Dan de commercial waar mijn mondhoeken van omhoog krulden. De droge humor van Patrick Stoof, als ex-miljonair Hans van de Berg voor Telfort. Met o.a. “Sinterkerst en Nieuw” en “Van genoeg piek op de bank, naar nog maar één piek in de boom”. Terechte winnaar van de Ster Gouden Loekie!

Bijna allemaal voorbeelden van het consistent voeren van een campagnebeleid dat vraagt om moed en doorzettingsvermogen. Herkenbaar en consistent ‘adverteren’, zowel in looptijd als doorvertaling in diverse communicatiemiddelen. En dat allemaal voor…? Zakelijk succes. Want met alleen lachende consumenten voor de buis redden we het niet. Aantoonbaar effectief zijn in relatie tot doelgroepen en doelstellingen. Hoe dan?

Bij de uitreiking werd het niet meer onder stoelen of banken geschoven: subliem resultaat door samenwerking merk en bureau. Nee, geen staande ovatie meer voor alleen de bureaus. Júist de samenwerking met de klant/merk maakt ze waardevol. Dáár wordt de waarde toegevoegd die we in de huidige crisis juist zo nodig hebben.

Welkom, co-creatief 2013!

Deze column schreef ik onlangs voor het magazine Fonk: “Heel brutaal vallen we tweewekelijks op de deurmat of het bureau van iedereen op het gebied van reclame, media, marketing, mode, fotografie, design en grafisch ontwerpen. Met inspirerende, uitgesproken interviews, achtergronden en opinies kiest Fonk voor de hoogste journalistieke versnelling!”

Waarom? Waarom kiest Freek voor Eva en vice versa? Waarom zoeken wij altijd naar een reden? Waarom moeten we altijd weten waarom iets is wat het is? Ik denk dat juist het zoeken naar het ‘waarom’ van zaken een belangrijk kenmerk is van ons als ‘diersoort’. Waarom wij altijd op zoek zijn naar het waarom weet ik niet, maar ik weet wel dat het zoeken naar antwoorden ons de afgelopen duizenden jaren zo veel verder heeft gebracht dan andere diersoorten. Kennelijk is er iets in ons hoofd dat niet zomaar wil en kan accepteren dat de dingen zijn zoals ze zijn. We moeten een verklaring hebben, plausibel of niet, waar of niet, als we het maar kunnen accepteren, kunnen geloven.

Waarom en wetenschap

Juist de vraag ‘waarom’ is in mijn ogen de belangrijkste drijfveer achter de wetenschap. De inherente nieuwsgierigheid van de mens heeft ervoor gezorgd dat we continue op zoek zijn naar onderliggende oorzaken en verklaringen. Zoals we onszelf vaak afvragen als er iets vervelends, groot of klein, overkomt: “waarom ben ik altijd mijn sleutels kwijt?”. “Waarom krijg ik altijd een lekke band, net als ik haast heb?” “Waarom overkomt mij dit nou weer?” Kennelijk verwachten we dat er voor (bijna) alles inmiddels wel een logische verklaring is. En eigenlijk is dat niet zo gek, gezien het feit dat de wetenschap de afgelopen paar honderd jaar al voor zoveel wezenlijke vragen antwoorden heeft gevonden. Vragen die onze verre voorouders hadden over weersverschijnselen, ziektes en menselijk gedrag worden nu afdoende beantwoord door wetenschappelijke bevindingen.

Waarom: de basis van religieus bewustzijn

Daar waar het menselijk brein en de wetenschap tekort schieten in het vinden van de juiste antwoorden, daar vult het geloof het gat. Je ziet dat nog sterker bij primitieve culturen. Veeziektes, vulkaanuitbarstingen en onverwachte sterfgevallen worden vaak verklaard aan de hand van religieuze aannames: ze zijn straffen, waarschuwingen of tekens van welke godheid of –heden de betreffende cultuur ook aanhangt. Liever dan te accepteren dat bepaalde dingen gewoon zijn wat ze zijn, blijven we zoeken naar afdoende antwoorden. En naarmate meer zaken verklaard kunnen worden vanuit de wetenschap, des te minder blijft er over voor het geloof. Ik kan me zelfs voorstellen dat zaken die we nu als ‘onverklaarbaar’ wegzetten ergens in de toekomst een volkomen plausibele wetenschappelijke verklaring krijgen, zoals paranormale verschijnselen. En wellicht is er ook wel een wetenschappelijke verklaring voor de liefde…

Het waarom van mensen en merken

Van Eva Jinek naar een bijna-naamgenoot: Simon Sinek. Ook zijn betoog (zie bijvoorbeeld hier en hier) is in belangrijke mate gebaseerd op de vraag ‘waarom?’. Voor wie ‘m nog nooit gezien heeft: Simon Sinek bouwt zijn verhaal rondom het model van de ‘Golden Circle’. Een bijzonder simpel, maar doeltreffend model om uit te leggen waarom organisaties, mensen en merken zoveel meer succesvol kunnen zijn dan vergelijkbare organisaties, mensen en merken die toegang hebben tot dezelfde middelen, talenten en technologieën. Het heeft volgens Sinek te maken met de drie ringen van de Golden Circle: van buiten naar binnen ‘What?’, ‘How?’ en ‘Why?’. De eerste is voor iedereen duidelijk: iedereen weet wat ze doen. De volgende is al lastiger, en wordt vaak vastgelegd als datgene wat de betreffende entiteit onderscheidt van de rest. Maar de derde, meest vage vraag is het ‘waarom?’. Waarom doen we wat we doen? In mijn verhalen over authenticiteit komt dit aspect vaak aan de orde, omdat de reden waarom je op aarde bent, je ‘raison d’être’, vaak een goede bron is voor je eigen authentieke verhaal.

Van binnen naar buiten

Sinek stelt dat de meest succesvolle organisaties en mensen juist opereren vanuit hun ‘why’, terwijl de meeste andere vooral van buiten naar binnen bewegen: eerst ‘what’, daarna ‘how’ en soms, maar liever niet, de ‘why’-vraag. Waarom doen wij, als merk of bedrijf, wat we doen? Het antwoord op deze vraag is waarschijnlijk voor geen 2 merken hetzelfde en geeft een enorme drive en focus voor de ontwikkeling van het merk. Zeker in het huidige tijdsgewricht, waarin ook de klanten van die merken steeds meer bezig zijn met de ‘waarom’-vraag, is het van het grootste belang dat merken in staat zijn om die vraag te beantwoorden – en te communiceren.

Kortom: zo’n simpel woord, dat in mijn ogen één van de belangrijkste energiebronnen is voor de menselijke vooruitgang op alle niveaus – “waarom?” Een vraag die wij ook onszelf, als mens, als bedrijf en als merk, steeds meer moeten stellen…

Tot zover. Ik ga even vragen waarom mijn vrouw zo geschokt was door het nieuws over Freek en Eva. Ze heeft mij toch?

Het was zover! Markelo, de eerste plaats in Twente die Cogas is gaan ‘verglazen’, kreeg glasvezelaanbieder Caiway gepresenteerd.

Inwoners van Markelo ontvingen hierover een feestelijke mailing en knipten symbolisch zelf het lintje door. Maar liefst 1.500 meter satijnlint werd gestrikt zodat deze aankondiging eruit zag om ‘door een lintje’ te halen. 

Klaar voor gebruik
De glasvezelkabels liggen in de grond, de straten zijn gedicht, bijna alle Markeloërs hebben thuis een aansluiting. En nu is het glasvezelnetwerk van Cogas klaar voor gebruik! Vanaf april kunnen klanten diensten afnemen via dit netwerk van de toekomst.

Cogas biedt Caiway hiermee een podium om met én in Twente kennis te maken. Caiway is al meer dan 30 jaar actief als aanbieder van televisie-, radio-, internet- en telefoniediensten. En nu dus ook in Twente!

Wij maakten deze themamailing voor ze, die in een envelop met confetti op de Markelose deurmatten viel. 

De Telegraaf had kennelijk al een behoorlijke hoop materiaal klaar liggen om de volgende ochtend gelijk met een speciale editie uit te kunnen komen. Inclusief een aantal goede inhaak-advertenties, waaronder deze van Bavaria. De grap in de advertentie is een variant op een thema dat we wel vaker tegenkomen deze dagen: het aloude imago van W.A als ‘prins pils’. Nou ben ik geen ‘card-carrying monarchist’, maar die grap begint een beetje sleets te worden. In de versie van Bavaria wordt er echter wel weer een slimme en creatieve draai aan gegeven. Het mooiste van deze advertentie is vooral het ontbreken van tekst, op het kenmerkende ‘Zo.’ na. De hoofdrol is namelijk weggelegd voor een beeld-grap: de troon die vervangen is door een barkruk. De implicatie is duidelijk en op een bepaalde manier subtiel genoeg.

Zoek de 10 verschillen

Het mooie aan deze advertentie vond ik echter vooral dat de grap direct, in een eerste oogopslag duidelijk is. Dat heeft natuurlijk met de compositie van het beeld te maken, met het onderwerp in het midden van de uiting. Maar het is ook, of misschien wel vooral, direct duidelijk omdat het beeld als zodanig zo ontzettend bekend is. Het beeld van de troon waarop de Majesteit elk jaar de troonrede uitspreekt zit stevig verankerd in de ‘dia-carroussel’ aan beelden die in ons collectieve brein zit. Die archetypische beelden die onderdeel zijn van ons gezamenlijk culturele bewustzijn. We kennen die beelden zo goed, dat het ook direct duidelijk is als er ‘iets’ aan veranderd is. Uiteindelijk geldt de ijzeren wet: hoe bekender het beeld, des te opvallender een kleine verandering zal zijn. In advertenties, in foto’s maar ook ‘IRL’ (‘in real life’): als je partner iets nieuws heeft gedaan met haar make-up of haar zul je dat snel waarnemen. Of althans: dat zou je moeten, anders ga je een lastige dag tegemoet…

Zien en waarnemen

Het hele proces van zien en waarnemen heeft me altijd gefascineerd. In belangrijke mate heeft dat natuurlijk te maken met mijn vak: als reclameman ben je er op gespitst om de aandacht van je publiek te kunnen trekken en daarvoor moeten ze in eerste instantie gewoon naar je kijken. Wat mij vooral fascineert is de enorm slimme en snelle filtermachine die er in ons hoofd zit. Wat onze ogen zien – in de zin van de lichtbeelden die de twee bolletjes opvangen en doorgeven aan onze hersenen – is vele, vele malen meer dan wat wij bewust waarnemen. Doe maar eens een klein test: strek je armen uit naar voren, met platte handen op elkaar. Kijk naar voren, naar het punt waar je handen tegen elkaar zitten. Beweeg vervolgens je beide handen, met armen gestrekt, in gelijke snelheid naar de zijkant, maar blijf kijken naar hetzelfde punt. Hoe ver kun je je handen uit elkaar bewegen terwijl je ze nog kan ’zien’? Best ver, hè? En dat kun je op dezelfde wijze ook naar boven en beneden doen. En zo krijg je, als het ware, de omvang van je gezichtsveld. En bedenk dan dat je ogen continue de informatie uit dat héle gezichtsveld naar je hersenen sturen. INFORMATION OVERLOAD! DANGER DANGER DANGER!!!

Ons luie brein

Nee, da’s niet eerlijk. Ons brein is niet lui, maar juist ongelofelijk slim opgebouwd om zo te voorkomen dat we letterlijk krankzinnig worden van de overload aan stimuli die ons bereiken van buiten én binnen ons lichaam. Daarom spelen de meeste van de processen van verwerken van deze signalen zich – godzijdank – op een onder- en onbewust niveau af. Want naast een continue stroom van beelden via onze ogen geven al onze zintuigen constant gegevens door: van de geluiden via onze oren tot de smaken in onze mond, van allerlei geuren tot zelfs het gevoel van onze kleding op onze huid… En daarbij komen nog allerlei signalen van binnenin ons lichaam. Geloof me, als je alles actief zou waarnemen, zou je impelstimpelstapelgek worden. En dus heeft ons lichaam allerlei filters en slimme mechaniekjes ingebouwd om ons te beschermen. Zoals het principe waarbij ons brein beelden constant vergelijkt met de dia’s die ze al heeft opgeslagen, en de stimuli pas doorstuurt naar het hogere niveau van waarneming als er een relevant verschil optreedt met die bestaande beelden. Ik noem vaak het voorbeeld van de rit van werk naar huis: dikke kans dat de gemiddelde mens bij thuiskomst zich niet echt bewust is wat hij of zij gedurende de rit heeft waargenomen. Maar die 2 kleine voetjes, nauwelijks zichtbaar achter een geparkeerde auto, die dreigen onverwacht over te steken, die worden op de een of andere wijze wel als signaal naar het bewuste waarnemingsniveau doorgezonden. Briljant!

Gestalt

Een belangrijk mechanisme in het vereenvoudigen en verwerken van visuele signalen is het ‘gestalt effect’: ons brein verzamelt individuele onderdelen en maakt er één geheel van. We zien niet duizenden bakstenen, mortel, houten kozijnen, glazen panelen, dakpannen, etc. – we zien een huis. En dat is maar goed ook, anders zouden we – wederom – gek worden. Het gestalt-effect is al in de jaren ’20 van de vorige eeuw vastgelegd door psychologen en psychiaters uit de Berlijnse School en is gestoeld op een aantal ‘wetten’ van samenvoeging en vereenvoudiging zoals:

• Wet van Nabijheid (we voegen elementen samen tot een groep als ze dichter bij elkaar staan)
• Wet van Gelijkendheid (we voegen elementen samen als ze op elkaar lijken in kleur of vorm)
• Wet van Sluiting (we maken vormen ‘af’ tot complete vormen, bijvoorbeeld als we fragmenten van letters zien)
• Wet van Symmetrie (we denken graag in visuele balans vanuit een centraal punt, daarom houden mensen ook meer van symmetrische gebouwen)

Lang leve de Gestalt, dus, en lang leve ons brein. En vooruit dan maar: lang leve de Majesteit en nog van harte gefeliciteerd met uw 75e verjaardag…

Tot zover. Ik ga de natuur buiten maar eens waarnemen. Kijken wat gestalt doet met de bomen en het bos…

Om het Bewaaroverzicht nog interessanter te maken voor de leden en de ‘bewaarfunctie’ ervan te vergroten, hebben we dit jaar gekozen voor een magazine-achtige opzet en frisse, nieuwe stijlelementen. Zo worden de aanbiedingen nóg aantrekkelijker!

Netwerken. Als ondernemer is het bittere noodzaak, maar dat wil niet zeggen dat ik het leuk vind. Integendeel. Zeker als het netwerken de enige reden is om me op zo’n bijeenkomst te vertonen. Ik ben er ook niet goed in, een beetje rondlopen met een drankje in de hand en dan proberen met deze of gene in gesprek te komen. Ik voel toch een behoorlijke gêne om zomaar op iemand af te stappen. En toch is dat precies wat de netwerkdeskundigen aanraden: loop niet langs de randen van de zaal, maar middendoor. Spreek mensen aan met een neutrale, vragende openingszin: “hé, hoe bevalt het programma? Wat hoop jij vandaag hier uit te halen?”. En zorg dat je je 30 seconden ‘elevator-pitch’ gereed hebt…

To network or to be networked, that’s the question…

Natuurlijk ben je niet altijd degene die iets probeert te vérkopen. Je kan maar zo ergens zijn dat jíj vogelvrij bent verklaard. Toen ik nog aan ‘klantenkant’ zat, als hoofd communicatie Kruidvat, was ik bij veel gelegenheden een interessante ‘catch’. En dus werd ik bestormd door allerhande partijen die graag bij mij of één van mijn collega’s in een goed blaadje wilden komen. In die periode heb ik gemerkt hoe de goede netwerkers optimaal gebruik maken van de gelegenheid – maar ook hoe je zo’n kans goed en grondig kunt verklootviolen… Dus, bij deze, als reminder voor mezelf maar vooral ter lering en vermaak van jullie, mijn trouwe lezers: de 10 meest storende fouten van het netwerken.

1. Slechte Openingszin

“Hi. Wat doe jij?” is waarschijnlijk een van de meest gebruikte openingszinnen. Op zich niets mis mee, maar in 9 van de 10 gevallen wordt het vooral gebruikt als opmaat naar “ìk doe…”. Er zijn zoveel betere manieren om de conversatie te openen. Origineel, to-the-point en intrigerend, zodat er daadwerkelijk een gesprek op gang komt, in plaats van een uitwisseling van verbale visitekaartjes. Heb je een mening over een spreker? Ben je het eens of oneens met een conclusie of stelling in het programma? Of begin gewoon met de vraag wat hij of zij mee naar huis hoopt mee te nemen na deze meeting (en dan bedoel ik niet het tafelzilver).

2. Bad Basics

Hoe kun je nou naar een netwerkbijeenkomst gaan zonder visitekaartjes? Geloof me: dat gebeurt vaker dan je denkt. Wellicht dat je gesprekspartner ergens uit een veel te volle portemonnee nog een verkreukeld kaartje weet te vissen, met een half boodschappenlijstje achterop. Dus kom voorbereid: voldoende kaartjes, passend gekleed, je hebt je verdiept in het onderwerp van de sessie en als er een gastenlijst is, heb je die al bekeken. En onthoud in hemelsnaam de naam van je gesprekspartner! Niets zo gênant als wanneer je, 10 minuten nadat je hebt kennisgemaakt, moet vragen “sorry, maar hoe heette je ook al weer?”

3. Natte Handen

Je maakt kennis met iemand en die geeft je een vochtige, klamme hand. Ieuw! (zou mijn dochter zeggen). Want waarom is die hand nat? In het beste geval komt hij of zij net van het toilet en heeft de handen gewassen maar niet goed afgedroogd. Maar voor hetzelfde geld komt diegene van het toilet, maar heeft niet gewassen. Of is deze persoon gewoon nerveus over het feit dat hij/zij eindelijk oog-in-oog staat met de Grote Hans Kok? Staat niet stoer, zelfverzekerd of vertrouwenwekkend… Zorg dus voor droge handen. Sterker nog: leer je drankje in je linkerhand te dragen, zodat je met je (droge) rechterhand altijd een (droge) handdruk kan geven.

4. Business Porno

Oftewel: ‘ditch the sales pitch’. Netwerken gaat niet om verkopen, maar om relaties bouwen. De man of vrouw die in zo’n situatie te nadrukkelijk aan het verkopen is, doet hetzelfde als de glijer die in een versier-situatie te snel richting seks gaat. Met als gevolg: de ander haakt af. Het gaat om elkaar leren kennen, waarderen en pas later, veel later, zou er iets van kunnen komen. Eventueel.

5. Praat geen Poep

Ja, natuurlijk is het handig om de avond ervoor geen halve pot Aioli naar binnen te werken. En moet je eigenlijk op dit soort bijeenkomsten altijd een zakje Fisherman’s Friend bij je hebben (geen kauwgom!) Maar het gaat vooral om dat je weet waarover je het hebt: laat je niet verleiden om de diepte in te gaan over een onderwerp waarin je je niet voldoende zeker voelt. Beter om eerlijk te zeggen dat het niet je gebied van expertise is, dan dat je je eigen domheid etaleert… Zoals de goedbedoelende reclamedame die mij op een bijeenkomst adviseerde om alle ‘branchevreemde’ producten uit het Kruidvat-assortiment te halen, zodat het weer een ‘echte drogist’ zou worden. Ja, goed idee. Next!

6. Dwalende Ogen

Ken je dat? Ben je met iemand in gesprek, heeft diegene niet de beleefdheid om je ook aan te kijken. Regel 1: altijd de ander aankijken! Niet iedereen doet dat even makkelijk, sommige mensen vinden het onbeleefd of impertinent om iemand echt in de ogen te kijken. Nog veel erger, echter, zijn de mensen die niet naar jou kijken terwijl je aan het praten bent, maar die ondertussen over je schouder aan het kijken zijn of er wellicht een nóg interessantere partij te bekennen is. Als ik je ophou, moet je ’t zeggen hoor…

7. Conversation Suicide

Weet waar je ’t over moet hebben en met wie… Politiek, seks en religie zijn over het algemeen niet de slimste onderwerpen voor een oppervlakkige conversatie. De sleutel voor een geslaagde conversatie – Amy Groskamp-Ten Have schreef het al – zit ‘m in het belangstellend luisteren en het belangstellend vragen. Vaak geeft je gesprekspartner meer dan voldoende haakjes voor een goed gesprek, zeker als je bedenkt dat het er niet om gaat om het gesprek zo snel mogelijk in de richting van je eigen nering te krijgen.

8. No Business – No Interest

Het was ergens op een bijeenkomst over huis-aan-huisreclame en ik kwam in gesprek met een eigenaar van een drukkerij. We hadden een goed gesprek over de do’s en dont’s van een goede folder en ik was best onder de indruk van zijn kundigheid en visie. Tot ik op een gegeven moment vertelde over de constructieve samenwerking met onze drukker. Vanaf dat moment was hij bijna letterlijk ‘afgeschakeld’ en zag je ‘m denken: hier is niets te halen, hoe kom ik hier weg… Terwijl er wellicht – uiteindelijk – wel business te doen zou zijn geweest. Een netwerkgesprek hoeft geen directe handel op te leveren, maar vooral een relatie!

9. De Elegante Exit

Als netwerker moet je niet de fout maken te lang in eenzelfde gesprek te blijven hangen. Er lopen op zo’n bijeenkomst genoeg interessante mensen rond dus het is verstandig om van de gelegenheid gebruik te maken. Maar maak niet de fout om je gesprekspartner te veranderen in een muurbloempje door deze abrupt te verlaten. Als je het gevoel hebt dat een gesprek ten einde loopt, zorg dan voor een elegante exit, bijvoorbeeld door je gesprekspartner voor te stellen aan een andere persoon.

10. Follow-Up

Als je dan een geslaagd gesprek hebt gehad, zorg er dan voor dat je het moment vasthoudt. Ik heb me er altijd over verbaasd dat ik van mensen aan wie ik mijn kaartje had gegeven op een netwerkevent, vaak nooit meer wat hoorde of zag. Het gesprek is geen eenmalig gebeuren, maar de start van iets dat ooit, wellicht tot iets meer zou kunnen leiden. Maar daar moet je wel je best voor doen…

Tot zover. Ik ga mijn netwerkskills maar eens loslaten op mijn gezin. Kijken of daar wat business te halen valt…

De mens heeft zijn opdracht serieus genomen en de aarde met recht ‘onderworpen’. Tenminste: dat denken we. Zeker als Nederlanders hebben we laten zien dat we geen genoegen nemen met de kaarten zoals die ons door de natuur zijn toebedeeld. Plonsden onze voorvaderen nog rond in een zompige moerasdelta waar voor de rest geen zinnig mens wilde wonen, inmiddels hebben we ons stukje aangeharkt, ingepolderd en ontgonnen tot een keurig en vruchtbaar stukje Europa. De door mij eerder aangehaalde Gouden Eeuw was ook in dat opzicht een belangrijke periode: het ene meertje na het andere moeras werd door de nijvere Hollanders met schep en molen drooggelegd. Inmiddels zijn er meer dan 3.000 polders in het hele land, en bevinden meer dan de helft van alle Noord-Europese polders zich binnen onze landsgrenzen. Niet voor niets luidt een Engels gezegde “God created the world, but the Dutch created Holland”. Wij Nederlanders houden van orde en controle, en zo hebben we ook ons land gemaakt.

1 centimeter sneeuw – 1.000 kilometer file…

En als de natuur nou eens een keer niet doet wat we van haar verwachten, dan ligt gelijk het hele land plat. De Fyra vliegt uit de bocht, het spoor bevriest en alle automobilisten doen uit protest tegen de weersomstandigheden gelijk een langzaam-aan-actie. Was het nou echt zo erg? Of zijn we als land gewoon een beetje té ver van relatief normale weersverschijnselen af komen te staan? Ik heb het gevoel van wel. Het weer hoeft maar even wat meer in de extremen te schieten en het hele land is in rep en roer. En aangezien wij – zelfs wij – het toch nog lastig vinden om de natuur zèlf ter verantwoording te roepen, gaat onze woede en verontwaardiging richting de brengers van slecht nieuws en de dienstverleners die net als wij worden getroffen door de grillen van Moeder Natuur: de weersvoorspellers, de OV-bedrijven en de ANWB. En, uiteraard, de regering. Want wat er ook mis gaat in ons land, het is op de een of andere wijze altijd wel de schuld van “die Hoge Heren daar in Den Haag” – meestal gevolgd door “Van Mijn Centen!”. Natuurlijk, dinsdagochtend was er bij ons voor ook een busje de sloot in geglibberd, maar was dat écht de schuld van het weer? Of was iemand gewoon te eigenwijs om zijn weggedrag voldoende aan te passen aan het gladde wegdek? We zullen het nooit weten…

De maakbare natuur

Het weer laat zich niet maken. Of moet ik zeggen: nog niet? De Chinezen hebben volgens mij met de Olympische Spelen in Beijing van alles uit de kast getrokken om regen weg te houden van de openingsceremonie. Ik begrijp dat je regen kan veroorzaken door chemicaliën op wolken te strooien. En laten we eerlijk zijn: op wereldwijde schaal doen we er natuurlijk van alles aan om het klimaat te beïnvloeden, zij het als een onbedoeld en ongewenst bijeffect van onze massa-industrialisatie. Maar over het algemeen doet het weer wat ze wil – en niet alleen in april. En dat maakt het weer waarschijnlijk een van de weinige aspecten van de natuur die we als mens niet ‘onderworpen’ hebben. Van genetisch gemodificeerde aardbeien tot tsunami-schermen op de zeebodem, van pratende papagaaien tot rekenende bonobo’s: we zijn ongelofelijk inventief en grenzeloos gemotiveerd om de natuur naar onze hand te zetten. En niet alleen de natuur om ons heen: we manipuleren ook onze èigen natuur naar hartenlust. We slikken en spuiten allerlei chemische stoffen in ons lichaam om onze eigen natuur te onderdrukken, te herstellen of te versterken. Ja, want als onze natuurlijke talenten niet voldoende zijn om 7 keer achter elkaar de Tour de France te winnen, dan deinzen we er niet voor terug om bloedtransfusies, testosteron-pleisters en epo in te zetten.

Omarm de winter – zoals Unox

Terug naar de winter. Natuurlijk brengt deze soms wat ongemakken met zich mee. En natuurlijk is het soms flink lastig om op tijd op je werk of een afspraak te komen. Maar de winter – een echte – brengt ook heel wat moois. Niet in de laatste plaats voor het oog. Wat is ons land mooi! Vooral in de vroege ochtend of in de avondschemering is het prachtig. Alle ongerechtigheden zijn bedekt met een lieflijk laagje poedersuiker en zelfs de lelijkste gebouwen hebben zich getooid met een maagdelijk wit kleed. En ja, het is koud, maar daardoor waardeer je de gezellige warmte binnen toch weer des te meer? En dan: het schaatsen. Persoonlijk krabbel ik een beetje onhandig rond op een paar ijshockeyschaatsen in de ijdele hoop mijn dochter bij te houden (wat is dat toch met die kinderen? Waarom leren ze dat zoveel sneller?) maar ik weet dat er hele volksstammen zijn die met bevroren oogballen en kranten onder de jas tientallen kilometers over bevroren plassen vliegen, met een dikke grijns op het gezicht. En dan is daar, natuurlijk, onze trots: Unox. Een merk dat, niet onlogisch maar wel heel goed, de winter heeft omarmd als haar domein. Dus komen mijn kids terug van de Winter-Efteling met een Unox-muts. En heeft het rookworsten- en erwtensoepmerk de Nieuwjaars duik naar zich toegetrokken. En ik kan u nu vast vertellen: áls de Elfstedentocht komt, zal dit één groot Unox-feest worden (als ze zich maar in weten te houden – overkill is nooit goed). Ook nu is Unox op een slimme en relevante manier aanwezig: check de Unox-App, de “SchaatsApp”. Mooi gemaakt, met alle toeters en bellen die je anno nu van een app mag verwachten (gps-functionaliteit, social-media koppelingen etc) maar vooral relevante content voor de schaatsliefhebber: je kan zien waar je kan schaatsen, je kunt zelf schaatslocaties invoeren en je kunt zien waar officiële KNSB-toertochten worden gehouden. Well done!

Kortom: doe als Unox en omarm de winter. Accepteer dat dit nou eens iets is waar we als mens geen invloed op uit kunnen oefenen. En geniet, geniet, geniet!

Tot zover. Ik ga naar een opgespoten weiland waar ik mijn zoontje achter een oude stoel laat krabbelen terwijl mijn dochter rondjes om ons heen schaatst. En dan later soep met worst! Heerlijk, die winter!

Een ‘hoorspel’ is toch echt een fenomeen uit een voorbije tijd. Het is een vorm van drama die is ontstaan in een tijd dat radio het belangrijkste massamedium was. Een hoorspel is een prachtige vorm van vertellen, omdat de mogelijkheden letterlijk eindeloos zijn. De enige grenzen zijn de creativiteit van de makers en het bevattingsvermogen van de luisteraars. Het doet me een beetje denken aan de mogelijkheden die moderne filmmakers hebben dankzij computeranimaties. “Goed, dan zien we in de volgende scene 3,5 miljoen krankzinnig geworden marmotten de Eiffeltoren omknagen”. Tegenwoordig kan het gewoon uit de computer getoverd worden, maar vroeger was zo’n scene eigenlijk alleen mogelijk in een hoorspel. “Zie ik het nou goed Jim? [geluid van trappelende pootjes] Zijn dat … nee, dat lijken wel marmotten! [piepgeluiden] Het zijn er miljoenen! Ze gaan de Eiffeltoren op! Neeee! Daar gaat hij! [geluiden van instortende staalconstructies]”. Naast goede acteurs moet de hoorspelregisseur dus ook beschikken over goede geluidseffecten. Niet alleen hoorspelen, maar ook TV-series en films gebruiken hiervoor zogenaamde ‘foley artists’, geluidstechnici die alledaagse geluiden namaken om te monteren onder de dialoog. In de vroege tijden van het hoorspel werd dit gelijktijdig opgenomen met de teksten, en was de studio dus gevuld met acteurs en allerhande attributen zoals deuren, telefoons en vloeren om voetstappen na te bootsen…

Plausibel?

Maar terug naar ‘plausibel’… één van mijn stokpaardjes. Het heeft me altijd gefascineerd hoe belangrijk dat fenomeen is, vooral in communicatie. Plausibel heeft een dubbele betekenis: aan de ene kant gaat het over ‘geloofwaardigheid’, maar tegelijkertijd duiden we er ook vaak mee aan dat het weliswaar aannemelijk, maar niet altijd waar hoeft te zijn. Het woord komt gek genoeg van het Latijnse woord ‘plaudere’, dat ‘klappen’ betekent. Volgens de etymologie staat ‘plausibel’ dus voor ‘beklapbaar’ ofwel ‘applaudisserbaar’… Het gaat dus vooral om wat de mens als aannemelijk ziet of aanvaardt. Daarbij is het niet altijd even belangrijk of het waar is of niet. Ik zal altijd adviseren, indien relevant, om in reclame een claim te onderbouwen met een verklaring die zowel waar als aannemelijk is. Maar eerlijk gezegd is daarbij het tweede belangrijker dan het eerste.

Wetenschap en reclame

De combinatie van wetenschap en reclame is een verstandshuwelijk. Wetenschappers hebben, terecht, vaak het gevoel dat wetenschap of pseudowetenschap wordt misbruikt om producten aan de man te brengen terwijl reclamemensen wetenschap vaak lastig vinden omdat die zich in al zijn nuances lastig laat vertalen in korte soundbites en catchy claims. Er is dan ook regelmatig discussie over het gebruik van wetenschappelijke resultaten in reclame (zie ook mijn eerdere column over statistieken) en niet zelden wordt de Reclame Code Commissie ingeschakeld omdat partijen zich niet kunnen vinden in de wetenschappelijke claims in reclame-uitingen. Reclamemensen hebben dan ook snel de neiging om niet zozeer de ‘harde’ wetenschap te gebruiken als wel meer vrijblijvende illustratieve methodes. Daarbij worden gecompliceerde wetenschappelijke zaken versimplificeerd tot eenvoudig te begrijpen, logische en plausibele animaties, zoals we regelmatig zien bij tandpasta en anti-rimpelcrèmes…

Vanish Oxi Action

Plausibel is dus belangrijk, want de mens is – denk ik – eerder genegen om iets te geloven dat ze kunnen begrijpen en waar ze de logica van inzien. Een mooi voorbeeld daarvan vind ik Vanish Oxi Action. Dit merk gebruikte als één van de eerste wasmiddelen het fenomeen van actieve zuurstof. Ik weet niet of het wetenschappelijk is vastgesteld of dit wel of niet van invloed is op het wasresultaat. Dat is ook niet zo belangrijk – want ik kan het me wél goed voorstellen. Het idee van bruisende belletjes die de vlekken losweken van de stofvezels vind ik een plausibele verklaring en ik kan me dus voorstellen dat het werkt….

Associatieve technieken

Om een claim plausibel te onderbouwen maken marketeers en reclamemensen dankbaar gebruik van associatieve technieken. De associaties in kleur, geur, smaak, gevoel of beweging van het ene, bekende materiaal of product worden gekoppeld aan iets anders. Ik zie dat vooral sterk in de verzorgende cosmetica: een perzikhuidje is zacht, en dus gebruiken we die associatie om de claim van onze verzachtende bodylotion-met-perzikextract te onderbouwen. Klinkt logisch, toch? Dus als we een shampoo willen introduceren die extra zacht voor het haar is, dan geef ik Andrélon met poezenneusjes-extract nog best een dikke kans…

Tot zover. Ik ga eens kijken of ik een plausibele verklaring kan bedenken voor die brief van het Centraal Justitieel Incasso Bureau die net is binnengekomen…

Misschien werken de beste marketeers wel niet bij commerciële bedrijven, maar juist in het onderwijs. Ik denk dat de educatieve sector – inclusief instanties zoals musea en omroepen – de laatste decennia een enorme sprong gemaakt heeft in het slim aanbieden van leerstof. In mijn eerste boek (by the way, wat klinkt dat lekker: “mijn eerste boek”) heb ik al betoogd dat wij als communicatieprofessionals ons steeds meer druk moeten maken over ‘de marketing van communicatie’. Met deze term heb ik willen uitdrukken dat commerciële communicatie niet alleen dient om een merk, product of dienst te verkopen, maar zèlf ook aan de man gebracht moet worden omdat de doelgroepen steeds meer bereid en geschikt zijn om die communicatie te vermijden. Om met je communicatie dus iets te verkopen, zul je eerst die communicatie zelf moeten verkopen… Bottom-line: je zult je commerciële boodschap moeten verpakken in iets dat voor het publiek waarde heeft. Dat kan entertainment-value zijn, of nuttige informatie, of een handige dienst – zolang je er maar over na blijft denken wat je toehoorders aan jouw communicatie hebben (en niet alleen aan je product) …

Squla – de online school thuis

We hebben voor onze dochter van 8 een abonnement genomen op Squla. Squla is een online platform (site maar ook mobiele apps) waarop kinderen op hun eigen niveau, spelenderwijs, verschillende vakken kunnen oefenen. Geschikt voor alle groepen van de basisschool én de brugklas. Het is ontwikkeld door een team van game-developers en onderwijsspecialisten en dat is goed te merken. Ik merk aan mijn dochter dat ze het beslist geen straf vindt om op Squla te oefenen met – bijvoorbeeld – spelling, omdat zij het ziet als een spelletje. Belangrijke educatieve stof, verpakt in een slimme en verantwoorde verpakking. Het aloude principe van het medicijn op het suikerklontje, dus, hoewel er hier nog beter is nagedacht over de kwaliteit van het ‘suikerklontje’…

De Gouden Eeuw

Ruwweg de hele 17e eeuw, van ca. 1602 tot 1703 geldt als de Nederlandse Gouden Eeuw. Een periode van grote economische, politieke en wetenschappelijke ontwikkelingen, een tijd waarin de toenmalige Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden grote voorspoed kende. Deze periode is het onderwerp van een groot project onder aanvoering van de VPRO en NTR, in samenwerking met musea en sponsoren. Naast evenementen, tentoonstellingen en een leuke en interessante website, kent het project 2 lijnen op TV. Voor de volwassenen is er een serie van 13 afleveringen waarin presentator Hans Goedkoop elke aflevering aan de hand van een bepaald thema terugkijkt op deze periode, zoals politiek, handel, godsdienst, kunst, muziek etc. Deze documentaires van 40 minuten worden op elke dinsdag om 20.25 uur op Nederland 2 uitgezonden. Aanstaande dinsdag, 8 januari, gaat het over de VOC en de internationale handel door de jonge republiek.

So You Think You Can Paint?

Maar wat mij betreft de leukste exponent is het ‘kinderprogramma’ Welkom in De Gouden Eeuw. Ik zet ‘kinderprogramma’ nadrukkelijk tussen aanhalingstekens want de vorm die ze gekozen hebben is zeer vermakelijk en slim gevonden, ook (of misschien wel juist) voor volwassenen. Acteurs en cabaretiers van formaat brengen De Gouden Eeuw tot leven op een leuke, anachronistische manier. De kapstok waaraan elke aflevering wordt opgehangen is een moderne talkshow-setting met een star-struck presentatrice (Pien van Bennekom) die elke week een topfiguur uit De Gouden Eeuw ontvangt (“Ja dames en heren, hij is al sinds 1629 dood maar voor ons maakt hij een uitzondering: hier is Jan Pieterszoon Coen!”) Net als bij de ‘grote broer’ zijn de sketches per aflevering rondom een bepaald thema gegroepeerd en dus zien we in de aflevering over de kunst in De Gouden Eeuw Jan Steen optreden voor de 3-koppige jury van ‘So You Think You Can Paint”…

De leukste geschiedenisleraar

De TV-series en de zeer goed gemaakte websites (ook hier weer een volwassenen- en een kinderversie) laten zien hoe goed de educatieve marketeers zijn. Ze ‘verkopen’ hun kennis door deze te verpakken in zeer aantrekkelijke verpakkingen. Zonder daarbij te huichelen of hun ware bedoelingen te verhullen, ook dat is belangrijk. Want volwassenen én kinderen hebben snel en razendgoed door wanneer iemand ze onder valse voorwendselen iets probeert aan te smeren. Dit geldt ook voor ‘de marketing van communicatie’. Ja, we moeten de boodschap goed en aantrekkelijk verpakken – maar niet als een Paard van Troje. We moeten de doelgroep open en eerlijk tegemoet treden: “alsjeblieft, hier is iets dat je leuk, nuttig of aangenaam zal vinden. En ik bied je dit omdat ik hoop dat je daardoor mij, mijn merk of product beter gaat waarderen en wellicht ooit zal honoreren met je klandizie”… Natuurlijk is het niet de taak van de geschiedenisleraar om de populariteitsprijs te winnen. Maar het is wel zijn taak om jongeren iets bij te brengen. En als dat het beste kan door een leuke vorm te kiezen die goed aansluit bij de belevingswereld van die jongeren, dan is dat toch een win-win situatie?

Tot zover. Ik ben door het schrijven van deze column opeens zo geïnteresseerd geraakt dat ik weer even ga uitzoeken hoe het ook alweer zat met die 80-jarige oorlog…

Koud buiten, uitzicht op de zon lonkt…
Sommigen genieten al van hun wintersportvakantie, anderen tellen af naar de voorjaarsvakantie of zelfs al naar de zomervakantie.

Kortom: tijd om plannen te maken voor de volgende vakantie. Dat dit met kiezen gepaard gaat, weet Oad als geen ander. Of je nou met z’n tweeën gaat of met je gezin… dilemma’s komen vaak om de hoek kijken. Want kies je voor actief of hou je meer van relaxen? Bergbeklimmen of toch liever rustig dobberen in zee? ‘s Avonds een rustig diner aan het strand of kies je voor carnaval op Curaçao? 

Keuzestress verhelpen
Je hoort het al. Héél veel te kiezen.
En laat Oad je daar nou juist bij helpen. Helpen kiezen. Door de diversiteit van verschillende bestemmingen te laten zien.

Oad brengt Nederland vakantiebeleving, al járen lang. Daarmee doet Oad de omschrijving van toerisme eer aan: het maken van reizen voor je plezier. En je hoeft daarbij niet te kiezen tussen actief en relaxen… 

De komende maanden laat Oad dat op tv zien. Aanstaande zaterdag gaat De Grote Vakantie Show van start, op SBS6. Oad is partner van het programma en zal in en rond het programma zichtbaar zijn op uiteenlopende manieren. Wij hebben voor Oad commercials ontwikkeld, waarvan de eerste versie voor Curaçao zaterdag 5 januari a.s. te zien is.

Héél veel Curaçao én héél veel Oad. 
Kijk & boek snel op Oad.nl

Voor mij ligt de verpakking van het product waar ik tot nu toe nog nooit zo lang bij heb stilgestaan: Melba toast. Zo’n typisch product dat ‘er gewoon is’. Maar is het een generieke naam? Of een beschermd merk? Vragen die bij mij getriggerd werden toen ik zaterdag in de plaatselijke supermarkt op zoek ging naar – zoals het op mijn lijstje stond – ‘toastjes voor de kaas’. Uiteindelijk bevond ik mij voor het juiste schap en zag toen hoeveel keuze er is als het gaat om ‘toastjes’, zelfs in mijn relatief kleine AH. En inderdaad: ‘Melba’ is geen merk, maar een soortnaam. En binnen die soort heb je de gebruikelijke opbouw van budget, private label, A-merk en premium. In de laatste categorie nam de Melba Toast van Van der Meulen een prominente plaats in, met maar liefst 5 soorten op het schap. 5 Soorten?! Van zo’n – in mijn beleving – commodity? Dat zag ik dus fout: de wereld van Melba is rijker dan ik dacht…

De inspiratie van Nellie

Melba Melba toast ontleent zijn naam aan de Australische sopraan Helen Porter Mitchell (1861-1931), die in Europa furore maakte als operazangeres. Haar artiestennaam luidde Nellie Melba, geïnspireerd door haar geboortestad Melbourne. Haar hoogtijdagen waren in het begin van de vorige eeuw, zo tussen 1900 en 1920, waarbij ze vooral in Frankrijk erg populair was. De Franse topkok Auguste Escoffier was erg van haar onder de indruk en heeft 2 gerechten gecreëerd die haar naam dragen: het dessert Pêche Melba (een gepocheerde halve perzik, op vanille-roomijs met een saus van frambozen en gegarneerd met amandelen) en de bekende toastjes. Naar verluidt is het laatste ontstaan toen de diva vanwege een ziekte licht moest eten en de kok een getoast witbrood nog eens horizontaal halveerde en de beide platte stukken nogmaals toastte. De naam schijnt bedacht te zijn door de eigenaar van het hotel, de beroemde César Ritz.

Naamgenoten en eponiemen

De namen van César Ritz en Nellie Melba leven dus voort, zij het in totaal andere vormen. Zijn het hotel en César daarom naamgenoten? Strikt genomen niet. Een naamgenoot is iemand die dezelfde naam heeft, al dan niet toevallig. Dus ik ben een naamgenoot van de minstens 19 (!) andere Hans Kok-ken in mijn LinkedIn-netwerk, en Jan Jansen jr is een naamgenoot van zijn vader Jan Jansen sr, maar Nellie Melba is geen naamgenoot, maar een ‘eponiem’ van de Melba toast. Officieel is een eponiem de naam van een persoon, echt of fictief, die een bepaald object of activiteit aanduidt. Bij bedrijfsnamen is het vaak duidelijk dat het om een eponiem gaat: Heineken, C&A, Philips, Ford… Maar er zijn meer eponiemen dan je zou denken: werkwoorden (lynchen, boycotten), geografische aanduidingen (Rhodesië, Lelystad), begrippen (sadisme, marxisme), voorwerpen (zeppelin, saxofoon, diesel, colbert), eenheden (joule, watt, newton, hertz) en, dus, gerechten: hopjes, flikken, pralines…

Smakelijke eponiemen

Op de menukaart treffen we nog wel eens een eponiem aan. Wist u bijvoorbeeld dat het voorgerecht carpaccio vernoemd is naar de schilder Vittore Carpaccio, vanwege de overeenkomst in kleur tussen het dungesneden vlees en de typische rode tint die hem kenmerkte? En dat schildpadsoep met sherry vernoemd is naar Lady Curzon is duidelijk, maar wist u dat de sandwich zijn naam dankt aan de bezorgde kok van John Montagu, de 4e Graaf van Sandwich, die bang was dat zijn aan kaartspelen verslaafde baas te weinig zou eten? De eenvoudig, zonder mes-en-vork te eten boterhammetjes konden zonder het spel te onderbreken worden verorberd… Of de Pizza Margherita, rond 1889 in Napels aangeboden aan Koningin Margherita, voorzien van de kleuren van de Italiaanse vlag: rood (tomaat), wit (mozzarella) en groen (basilicum)… Of Beef Wellington, Earl Grey thee, Tournedos Rossini, Eggs Benedict, Charlotte Russe… Allemaal smakelijke lotgenoten van Nellie Melba.

Authentieke innovatie

En daarmee zijn we terug bij de toast, en bij de verpakking die voor mij ligt. Een prachtig voorbeeld van, in mijn ogen, goede marketing en ondernemerschap. Ik kan mij voorstellen dat deze categorie best lastig is voor een kwaliteitsbakker als Van der Meulen uit het Friese Hallum. Ze bakken al vele generaties Melba toast maar hoe kun je je meerwaarde nog duidelijk maken in een drukke categorie als deze? Zeker als je aan de onderkant door budget- en huismerk wordt aangevallen en het lastig is om concreet te benoemen waar in dit relatief generieke product nou het relevante prijsverschil zit… Wat mij betreft heeft Van der Meulen daarin de enige juiste route gekozen: terug naar de raison d’être en kijken hoe je door geloofwaardige innovatie weer relevant onderscheid kunt bouwen. Het simpele gegeven dat een Melba Toastje een zeer dun gesneden plakje getoast brood is, biedt de opening: want van welk brood snij je dat plakje? En dus heeft Van der Meulen (‘De Meesterbakkers’) dat als basis gebruikt voor een mooie serie van 6 verschillende soorten Melba Toast van verschillende soorten brood: sesambrood, 7 granenbrood, pompoenbrood, maïsbrood, volkorenbrood en maanzaadbrood.

Klopt!

Complimenten voor de marketeers bij Van der Meulen, want ze hebben het niet bij productinnovatie gelaten, maar een compleet plaatje gebouwd. Want uiteindelijk is het product zèlf de belangrijkste communicatie, en dus moet in de winkel zowel product als verpakking het werk doen. En dat lukt uitstekend: ze nemen op een opvallende wijze afstand van de bestaande verpakkingen in de categorie door geen geijkte full colour foto’s van smakelijk belegde toastjes te gebruiken, maar – gedurfd – laten het product voor zichzelf spreken via een venster. Het design maakt het verder af: goed kleurgebruik en de juiste ‘look & feel’ waarbij ambachtelijkheid op een niet-oubollige wijze smoel krijgt. Prima! En met resultaat: 5 facings bij de Appie, en ze kunnen een prijs vragen die met recht substantieel boven de rest ligt….

Tot zover. Ik duik de keuken weer in, er moeten voor vanavond nog een paar Quiches gebakken worden. Benieuwd of ik ooit nog een eponiem zal worden…

Ik ben opgegroeid met Het Bombardement. Niet de film, maar wel het verhaal. Ik ben in Rotterdam geboren en mijn halve voorgeslacht bestaat uit rasechte Rotterdammers. Mijn opa en oma woonden in Blijdorp (voor al die schaterlachende niet-Rotterdammers die-het-altijd-wel-gedacht-hadden: de wijk, niet de dierentuin) en ik heb zelfs het voorrecht mijn overgrootouders redelijk bewust meegemaakt te hebben. Als klein jongetje ging ik op bezoek bij de ouders van mijn moeders moeder en mijn moeders vader. Kom daar nu nog maar eens om, bij een gemiddelde leeftijd van de moeder bij het eerste kind van rond de 30 jaar…. Ik was vooral dol op Opa Kamp, de vader van de moeder van mijn moeder. Naast zijn gewone werk maakte hij prachtige miniatuurobjecten van koper maar belangrijker: was hij een entertainer. Samen met zijn dochter, mijn oma, op piano was hij een ‘mannetje voor feesten en partijen’. Gewapend met een heel repertoire aan liedjes en conferènces en gestoken in diverse kostuums was hij in te huren om de feestvreugde te verhogen. Ja, dáár heb ik het dus van…

Jan van der Steen met z’n Derde Been

Opa Kamp zag mij als zijn gedoodverfde opvolger. Ik heb ergens een kopie van zijn schriftje met teksten en na zijn dood kreeg ik zijn collectie met toneel-hoeden: een Borsalino rieten hoed, de platte bolhoed van Meneer Pastoor, een keppeltje, een Franse baret en de gedeukte hoge hoed voor de act van De Dronken Heer. De liedjes komen nu wellicht wat oubollig over maar waren ongetwijfeld in die tijd zeer populair – niet in de laatste plaats vanwege het schuine karakter. Nu kijk ik toch wat anders naar de tekst “Jan van der Steen met z’n Derde Been” die ik als klein Hansje nog wel eens op een 50- of 60-jarige bruiloft heb vertolkt. En Opa was zijn tijd vér vooruit met zijn “Lilalu, oh Lilalu – kom onder mijn paraplu”. Zou ik nog ergens royalty’s kunnen claimen voor Umbrella van Rihanna?

Opa Kamp (rechts) in actie. In het midden mijn grootmoeder

Je geheugen doet van alles met herinneringen

Tegen het einde van zijn leven kon hij nauwelijks zijn eigen naam onthouden, laat staan de mijne. Zijn geheugen liet ‘m danig in de steek maar sommige zaken stonden hem nog glashelder voor de geest. Ik kan me zo voorstellen dat het met herinneringen hetzelfde is als met vallende objecten: hoe groter de impact, des te dieper de sporen die het achterlaat. Hij wist niet meer wat hij een half uur daarvoor had gegeten, maar kon nog wel elke minuut terughalen van het bombardement op Rotterdam. Toen deze week de film uitkwam moest ik dan ook regelmatig terugdenken aan mijn overgrootvader, Opa Kamp. Heel soms hoor je op de radio (en nee, niet op Radio 538 of 3FM) de vertolking van het lied “De Ballade van het Wonderorgel” door Gerard Cox. Dat lied roept bij mij hetzelfde gevoel op. En toch…

Van Berkel’s Patent

Op zijn hobbykamertje hing een mooi certificaat dat mij als klein jongetje fascineerde: een getuigschrift van de bedrijfsbrandweer van Van Berkel’s Patent. Daar heeft mijn opa zijn hele leven gewerkt. Een mooi bedrijf met een roemruchte historie. Wellicht kent u het merk niet, maar ik denk dat zeker de ouderen onder u zich de producten goed voor de geest kunnen halen: de oude Van Berkel was – als slager – uitvinder (vandaar het ‘patent’ in de bedrijfsnaam) van de dunsnijmachine met een ronddraaiend mes en beweegbaar plateau waarop het te verwerken vlees lag. En u kunt zich ongetwijfeld ook de typische weegschalen van Van Berkel herinneren die gemeengoed waren bij alle groenteboeren: een grote, bijna driehoekige wijzerplaat met een grote wijzer. Het bedrijf bestaat nog steeds en maakt nog steeds snijmachines, maar is inmiddels in Italiaanse handen. Mijn Opa Kamp heeft er zijn hele leven gewerkt als metaalarbeider – en als lid van de bedrijfsbrandweer.

14 Mei 1940

Het bombardement was een indringende gebeurtenis, bedoeld om het onverwacht felle verzet van Nederland in die eerste dagen van de Duitse ‘Blitzkrieg’ te breken. Het Duitse opperbevel moest het belangrijkste strategische doel – het verslaan van Frankrijk – snel bereiken en een snelle doortocht via de Noordelijke route van Nederland en België was daarvoor een cruciaal uitgangspunt. Toen de Nederlanders zich, ondanks de scheve verhoudingen in aantallen manschappen, materieel en technologisch niveau, niet snel gewonnen gaven grepen ‘de Moffen’ naar een middel dat deze wereldoorlog vaker door beide kanten is gebruikt: het terroriseren van de burgerbevolking om zodoende het land op de knieën te krijgen. Op die dag is Rotterdam zijn hart kwijtgeraakt, zoals het beeld van Zadkine het zo treffend verbeeld. De ouders van mijn moeder, die op het punt stonden te gaan trouwen, raakten hun hele uitzet kwijt. Het ouderlijk huis van mijn overgrootouders aan de Jonker Fransstraat was reddeloos verloren en het gezinnetje werd elders in Rotterdam ondergebracht. Opa Kamp, die ook bij de vrijwillige brandweer zat, had toen al zijn portie van de oorlog gehad. Op 10 mei, bij het uitbreken van de oorlog, had hij zittend op het dak van de Marinierskazerne aan het Oostplein geblust, terwijl links en rechts de kogels om zijn oren vlogen.

Het relatief korte bombardement had een verwoestende uitwerking. In een korte tijd hadden de bommen van de Duitsers grote schade aangebracht: meer dan 25.000 woningen, 2.400 winkels, 1.500 kantoren, 1.200 fabrieken en werkplaatsen, 525 cafés, 70 scholen, 21 kerken, 12 bioscopen, 4 ziekenhuizen, 4 stationsgebouwen, 2 theaters, 2 musea… het is een wonder dat er ‘slechts’ 800 doden gevallen zijn…

Het vergeten bombardement

Op het verwoeste huis van mijn overgrootouders en de verbrande uitzet van mijn grootouders na, kwam het gezin dus redelijk ongeschonden uit dat eerste bombardement. Maar de oorlog was nog niet afgelopen, nog lang niet. Rotterdam heeft ook de andere oorlogsjaren veel te lijden gehad. Opa Kamp was aan het werk bij Van Berkel’s Patent toen op die woensdag, rond een uur of half 2, het industriegebied in de Rotterdamse werd gebombardeerd door toestellen van de Amerikaanse 305th Bombardment Group. Door slecht zicht en fouten van de bommenrichters kwamen veel brand- en brisantbommen terecht in dichtbevolkt gebied waardoor de Rotterdamse bevolking nóg een keer traumatisch werd getroffen: meer dan 16.000 Rotterdammers raakten dakloos en er vielen 326 doden. 14 mei 1940 was dus niet ‘het’, maar ‘een’ bombardement…

Schuilkelder werd massagraf

Bij het bombardement van 1943 was een bom precies op de haaks aan elkaar gebouwde schuilkelders bij Van Berkel’s Patent aan de Keileweg terecht gekomen. Ik citeer nu een verslag van ‘ome’ Joop Kamp, de broer van mijn grootmoeder: “In de schuilkelder bevonden zich vijftig collega’s. Vader (Opa Kamp, dus) was als lid van de bedrijfsbrandweer als laatste de kelder in gevlucht. Dat was min of meer zijn geluk. Hij had zijn bijltje van de brandweer bij zich, zat onder de grond maar aan de zijkant en kon met het bijltje een soort opening maken en collega’s buiten zagen later dat bijltje bewegen en gingen daar graven. Vader zei later altijd dat hij even “Petrus’ baard had gezien!”. Buiten wonden aan zijn armen en hoofd had hij ineen gedrukte longen. Later is daar nog een vorm van tuberculose door ontstaan.” Op de algemene begraafplaats Crooswijk is nog een monument voor de 28 medewerkers van Van Berkel die tijdens dat ‘vergeten bombardement’ het leven hebben gelaten.

Ondanks alle kritieken ga ik naar toch de film. Ik wil met eigen ogen zien of het klopt, wat de recensenten schrijven. Maar bovenal wil ik deze kans grijpen om het verhaal, dat ik al zo lang in mijn hoofd heb, te voorzien van meer beeld.

Tot zover. Ik ga weer verder lezen in het oorlogsverslag van ‘ome’ Joop Kamp en me zo richting deze Kerst opnieuw realiseren hoe goed we het eigenlijk hebben…. Iedereen een hele fijne kerst toegewenst!

Het woord “gratis” komt van het Latijn en betekent letterlijk “uit goedheid, als gunst’, dus zonder dat er iets tegenover staat. Het is denk ik een van de allerkrachtigste woorden uit de Nederlandse taal en heeft een sterke signaalwerking in communicatie. Het lijkt een typisch Nederlands fenomeen, maar in alle landen en talen werkt het: free, gratuit, umsonst – Op de één of andere wijze zijn wij als mensheid verkikkerd dingen gratis krijgen. Ik vermoed dat het te maken heeft met de moderne, Westerse mens die is geconditioneerd in het besef dat alles geld kost. Of, in de woorden van de Amerikaanse econoom Pierre Dos Utt (1949): TANSTAAFL – een acroniem van “There Ain’t No Such Thing As A Free Lunch”. De uitdrukking verwijst naar een bekend fenomeen in Amerikaanse saloons die hun klanten, bij de aanschaf van tenminste één liquide consumptie, gratis lunch aanboden. Die lunch bestond vooral uit zoute etenswaren: ham, zoute crackers en kaas met als gevolg dat de geachte clientèle het niet bij één drankje lieten. Eén en ander in het kader van het vertrouwde adagium van de horeca: “Ze vreten me arm en drinken me rijk”…

Gek op Gratis

Sinds ik in een ver verleden gewerkt heb bij de RAI, ga ik vaak en graag naar de Huishoudbeurs. Een fascinerende antropologische expeditie, waarbij het thema ‘GRATIS’ een hoofdrol speelt. Duizenden vooral vrouwelijke consumenten die elkaar bijkans de hersens inslaan voor een gratis sample droge soep of een gratis miniatuurtje antiroosshampoo. Ik heb bejaarden extatisch gelukkig gezien met een gratis zweetband met logo en honderden huisvrouwen een kraampje zien plunderen waar gratis pepermuntjes werden aangeboden. Intens gelukkig zie je ze na een vermoeiende dag weer huiswaarts keren, met 2 rijdende boodschappentassen vol met gratis, maar ook betaalde spullen. De gemiddelde besteding van de bezoekers ligt maar liefst rond de € 100! En toch gaat elk van die bezoekers naar huis in de gedachte enorm veel gescoord te hebben. Het is dus veel meer het gevoel van geldelijk voordeel dan het daadwerkelijke, kwantitatief meetbare financieel effect.

Gratis of waardevol?

De keerzijde van gratis heeft echter te maken met de door mij al eerder aangehaalde verhouding tussen ‘prijs’ en ‘waarde’. Wij mensen hebben de neiging om uit te gaan van een soort automatische balans tussen die 2 aspecten. Hoge prijs, hoge waarde – lage prijs, lage waarde. En omgekeerd: bij een hoge (gepercipieerde) waarde zal dus wel een navenante prijs horen. Het spel voor marketeers en aanverwante deskundigen speelt zich daar dan ook in belangrijke mate af: hoe kunnen we de balans zó veranderen dat mensen in verhouding meer waarde krijgen voor de prijs die ze bereid zijn te betalen? Maar hoe zit dat dan met ‘gratis’? Het gevaar bestaat dat we aan deze ultieme laagste prijs ook een verhoudingsgewijs lage waarde toekennen: het kost niks, dus het zal ook wel niks zijn… Wij zijn als bureau bewust terughoudend om zaken gratis te doen, juist omdat we van mening zijn dat onze diensten, adviezen en producten waardevol zijn. Maar past dit denken nog wel in de huidige tijd?

FREE – for now…

In steeds meer branches dringt het denken door dat je goed geld kan verdienen door zaken gratis aan te bieden. Een model dat als zodanig eigenlijk al heel oud is. Ik ben al meer dan 25 jaar geabonneerd op de Adformatie maar heb daar nog nooit een cent voor betaald. En hetzelfde geldt eigenlijk voor de gratis kranten die ik thuis of op het station krijg aangereikt. Het meest basale model van gratis producten: je laat je product betalen door een partij die via jouw product zijn klanten kan bereiken. Want wie betaalt nu eigenlijk voor Facebook? Maar we zien in toenemende mate ook een ander model: het gratis aanbieden van je basisproduct, maar daarbij de constructie dat zaken die dit basisproduct mooier, beter en meer functioneel maken wel degelijk geld kosten. Dit model zien we tegenwoordig vooral in de App-winkels van de verschillende platforms. Een mooi gemaakt softwareproduct of spel is vaak gratis te krijgen, maar om er echt volledig gebruik van te maken (of om vals te kunnen spelen) moet je zogenaamde ‘in-app’ aankopen doen. Zo zijn er een aantal ouders behoorlijk leeggelopen op het ‘gratis’ spel Smurf’s Village…

Gratis kansen

Wellicht liggen er kansen voor hele andere branches om in andere verdienmodellen te denken. Moeten wij, als adviesbureau, niet onze diensten gratis aanbieden, onder de voorwaarde dat we een deel van de winst als gevolg van ons werk krijgen uitgekeerd? Zou die meubelretailer uit Barneveld niet daadwerkelijk gratis meubels moeten laten uitzoeken, gekoppeld aan een meubel-onderhoudscontract dat de klanten meerdere jaren aan je merk bindt? Zou Douwe Egberts de hardware van zijn volgende koffie-innovatie niet gewoon gratis beschikbaar moeten stellen, en alleen verdienen aan de koffie? Ik denk dat de huidige economische omstandigheden mensen kopschuw maken om grote eenmalige uitgaves te doen. Maar als ze voor hun gevoel een groot voordeel behalen door iets gratis te krijgen – maar daar in termijnen dubbel en dwars voor te betalen, dan kunnen ze wellicht sneller overgehaald worden…

Tot zover. Ik zie dat de zon net opgekomen is. En dat schijnt tegenwoordig het enige te zijn dat nog écht gratis is…